ประวัติความเป็นมา

          อุทยานแห่งชาติขุนแจ เป็นชื่อเรียกตามชื่อของน้ำตกขุนแจตั้งอยู่ทางเหนือของจังหวัดเชียงใหม่ ใช้เวลาเดินทางจากเชียงใหม่ประมาณ 1 ชั่วโมง ตามทางหลวงสายเชียงใหม่ - เชียงราย อุทยานแห่งชาติขุนแจตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2538 ถือเป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญครอบคลุมเนื้อที่ถึง  270   ตารางกิโลเมตรภายในอุทยานฯ       มีทรัพยากรธรรมชาติมากมายไม่ว่าจะเป็นป่าไม้     สัตว์ป่า    น้ำตกและทิวทัศน์ที่งดงาม  นอกจากนั้นยังเป็นที่อยู่อาศัยของชาวเขานับเป็นเวลามากกว่า 100 ปี

สถานที่น่าสนใจ

          น้ำตกแม่โถ เป็นน้ำตกที่มีความงดงามมีน้ำไหลตลอดทั้งปี มีทั้งหมด 7 ชั้น และมีความสูงที่สุดประมาณ 40 เมตรในฤดูฝนชั้นนี้จะสวยงามมากการเดินทางโดยรถยนต์จากที่ทำการอุทยานฯถึงทางขึ้นน้ำตก(บ้านแม่โถ) ใช้เวลาประมาณ 30 - 40 นาทีต่อจากนั้นเดินเท้าไปยังน้ำตกใช้เวลาชมน้ำตกทั้ง7 ชั้น ประมาณ 2 ชั่วโมง

          น้ำตกขุนแจ เป็นน้ำตกที่มีความสวยงามและความโดดเด่นประกอบด้วยน้ำตก 6 ชั้น บริเวณน้ำตกมีพื้นที่สำหรับปิกนิกและกางเต็นท์ใช้เวลาเดินทางโดยรถยนต์จากที่ทำการอุทยานฯประมาณ 2 ชั่วโมงจากนั้นเดินเท้าต่ออีก 1 ชั่วโมงเพื่อไปยังน้ำตก

          ดอยมด ความหนาแน่นของป่าดิบชื้นระหว่างทางเดินขึ้นสู่ยอดดอยมด ทำให้เกิดสังคมพืชหลากหลายชนิดปกคลุมแอ่งน้ำในสะอาดเต็มไปด้วยพืชชั้นล่างมากมายรวมทั้งพืชชั้นต่ำกล้วยไม้ดิน เฟิร์น มอสและพืชอื่น ๆ ร่มรื่นและชุ่มชื่นอยู่ตลอดเวลา บนยอดดอยที่ระดับความสูง 1,700 เมตร รายรอบด้วยสภาพภูมิประเทศแปลกตา และป่าไม้อันอุดมสมบูรณ์ นักท่องเที่ยวจะสามารถมองเห็นตัวเมืองเชียงใหม่ทางทิศตะวันตกตัวเมืองเชียงรายทางทิศตะวันออก ยอดดอยลังกาทางทิศใต้และยอดดอยปางกอมทางทิศเหนือ

          ดอยลังกา ความอลังการของยอดดอยลังกาที่มีความสูงมากกว่า 2,000 เมตรสูงเป็นลำดับที่ 5 ของประเทศไทยทำให้นักท่องเที่ยวสามารถมองเห็นทิวทัศน์อันงดงามของอุทยานแห่งชาติ ระหว่างการเดินทางสู่ยอดดอยลังกาและยอดดอยบริวารตั้งอยู่ทางใต้สุดของพื้นที่อุทยานฯซึ่งเป็นเขตติดต่อกับอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน และอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้

          ต้นไทร ใกล้ ๆ กับที่ทำการอุทยานฯ มีต้นไทรที่มีความโดดเด่นเจริญเติบโตจากต้นไม้หลาย ๆ ลำต้นแตกกิ่งก้านสาขาออกไปมากมาย กว้างใหญ่ให้ร่มเงาครอบคลุมพื้นที่ถึง1,600 ตารางเมตร และมีพืชอิงอาศัย (epiphyte) อยู่มากมายหลายชนิด

          สำนักสงฆ์ เป็นที่พักสงฆ์ขนาดเล็กตั้งอยู่ไม่ไกลจากที่ทำการอุทยานฯระหว่างทางเดินเท้าสู่สำนักสงฆ์จะผ่านสภาพธรรมชาติและสะพานเล็กๆ อันงดงามร่มรื่น  สำนักสงฆ์นี้ตั้งอยู่บนทางหลวงสายเชียงใหม่ - เชียงรายซึ่งเหมาะสำหรับผู้รักความสงบได้เข้ามาสัมผัส

          อ่างเก็บน้ำแม่ฉางข้าว อยู่ใกล้กับหน่วยพิทักษ์อุทยานที่ 1 เป็นอ่างเก็บน้ำที่เหมาะสำหรับนักตกปลาและนักท่องเที่ยวทั่วไปใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจหรือรับประทานอาหารกลางวันบนแพ กลางอ่างเก็บน้ำที่ใสสะอาดก็จะได้บรรยากาศที่ดีทีเดียว

ลักษณะภูมิประเทศ

          พื้นที่อุทยานแห่งชาติขุนแจ ประกอบด้วยหิน 2 ชนิด คือ หินอัคนีและหินตะกอน พื้นที่ส่วนใหญ่จะเป็นหินแกรนิต ซึ่งเป็นหินที่พบเห็นได้ทั่วไปตามภาคเหนือของไทย หินแกรนิตเกิดจากการหลอมละลายของชั้นหินภายใต้ผิวโลกและถูกแรงบีบคั้นจนไหลออกมาตามรอยแยกบนพื้นโลก และเย็นลงอย่างช้า ๆ และปรากฏขึ้นบนผิวโลก โดยขบวนการพังทลาย หินแกรนิตจะดูคล้ายกับเกล็ดเกลือสะท้องแสง และพริกไทยสีดำขนาดใหญ่ ส่วนที่เป็นสีขาวคล้ายเกลือนั้น คือ แร่ควอซ์ดและเฟลสปา ส่วนที่เป็นสีดำ คือ ไมก้าหินอัคนีอีกชนิดหนึ่งที่พบในอุทยานฯ เรียกว่า บะซอลท์ (basaltic) ซึ่งเกิดจากลาวาภูเขาไฟที่เย็นตัวลงอย่างรวดเร็ว เป็นหินสีเทาที่มีเนื้อละเอียดหินภูเขาไฟเหล่านี้ สามารถพบทางแถบตะวันออกของอุทยานฯ ส่วนหินตะกอน หินทราย และหินเชลมีเกิดจากการทับถมของตะกอนในแม่น้ำ เวลานานเข้าจึงเกิดเป็นชั้นหินหินทรายที่พบในอุทยานแห่งชาติขุนแจ เป็นเม็ดทรายขนาดเล็กสีเทาทับถมเป็นชั้นๆ หินเชลมีสีเป็นสีเนื้ออ่อนและง่ายต่อการแตกหักภูมิประเทศของอุทยานฯ ส่วนใหญ่เป็นหุบเหวซึ่งเกิดจากการกระทำของกระแสน้ำกัดเซาะจนทำให้เกิดน้ำตกมากมาย ปริมาณน้ำฝนที่มากจึงมีอัตราการพังทลายของดินที่สูงทำให้เกิดภูมิประเทศที่เป็นหุบเหวลึกนี้

ลักษณะภูมิอากาศ

          ฤดูแล้งในอุทยานแห่งชาติขุนแจอยู่ระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึง กรกฎาคม มีอุณหภูมิประมาณ 2 - 29 องศาเซลเซียส ฤดูฝนเริ่มตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ถึง กุมภาพันธ์ มีฝนตกเฉลี่ย 60 มิลลิเมตรต่อเดือน มีอุณหภูมิประมาณ 19 - 29 องศาเซลเซียสส่วนฤดูร้อน ตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงมิถุนายน (เป็นช่วงที่มีการเกิดไฟไหม้) อุณหภูมิอยู่ระหว่าง 22 - 23 องศาเซลเซียส

พืชพันธุ์

          อุทยานแห่งชาติขุนแจมีพืชพันธุ์ไม้ที่เปลี่ยนแปลงไปตามระดับความสูงของพื้นที่จาก 300 - 800 เมตร จะเป็นป่าไผ่และป่าเบญจพรรณ ระดับความสูง 800 - 1,000 เมตร เป็นป่าดงดิบและป่าเต็งรัง มีความสูงระหว่าง 1,000 - 1,500 เมตร เป็นป่าดิบและป่าสนส่วนสภาพป่าที่สูงกว่า 1,500 เมตร ขึ้นไปเป็นป่าดิบเขาบริเวณหุบห้วย ปกคลุมไปด้วยต้นไม้หนาแน่นเขียวชอุ่มซึ่งเป็นไม้จำพวกยางชนิดของต้นไม้ที่พบเป็นพืชชั้นล่างที่เด่น ได้แก่ กล้วยป่า เฟิร์น มอสและหญ้าที่ขึ้นตามชายน้ำ

การเดินทาง

          ที่ทำการอุทยานแห่งชาติขุนแจตั้งอยู่ติดกับทางหลวงแผ่นดินสายเชียงใหม่ เชียงรายห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ 62 กิโลเมตร การเดินทางไปอุทยานแห่งชาติขุนแจ สามารถเดินทางได้ 2 เส้นทาง คื

1. จากเชียงใหม่ สามารถเดินทางได้โดยรถปรับอากาศและรถธรรมดา สายเชียงใหม่ - ดอยสะเก็ด - เชียงราย จากสถานีขนส่งจังหวัดเชียงใหม่แห่งที่ 2 (อาเขต) หรือนั่งรถสองแถวเล็กสีเหลืองสายเชียงใหม่ - เวียงป่าเป้า - ท่ารถถนนไทยวงศ์

2. จากเชียงราย สามารถเดินทาง โดยรถโดยสารประจำทาง และรถสองแถวเล็กซึ่งระยะทางห่างจากจังหวัดเชียงรายระยะทาง 129 กิโลเมตรหมายเหตุหากต้องการเช่ารถก็มีร้านเช่ารถที่ให้บริการทั้งในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย

บริการที่พัก

          อุทยานแห่งชาติขุนแจ มีบ้านพักสำหรับนักท่องเที่ยวจำนวน 2 หลัง พักได้ 15 คนและ 20 คน ตามลำดับ อัตราค่าที่พักไม่ได้กำหนดไว้ให้นักท่องเที่ยวที่เข้าพักบริจาคเป็นค่าทำความสะอาด และค่าประกอบอาหารให้กับพนักงานของอุทยานฯ สำหรับหน่วยพิทักษ์อุทยานฯทั้ง 3 แห่งไม่มีที่พักให้บริการ หากต้องการทราบรายละเอียดเพิ่มเติมติดต่อสอบถามได้ที่ อุทยานแห่งชาติขุนแจ ตำบลแม่เจดีย์ใหม่ อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย 57260 หรือที่ฝ่ายบริการบ้านพัก ส่วนอำนวยการ สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้ โทร 5797223 , 5795734 หรือ โทร. 5614292-4 ต่อ 724,725