อุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอคลองลาน อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร และอำเภอเมือง จังหวัดตาก ประกอบด้วยป่าที่สมบูรณ์ เป็นป่าต้นน้ำลำธารของแม่น้ำปิง มีสัตว์ป่านานาชนิด ตลอดจนจุดเด่นทางธรรมชาติที่สวยงาม เช่น น้ำตก ถ้ำ อุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 779 ตารางกิโลเมตร หรือ 486,875 ไร่

ประวัติความเป็นมา

          ด้วย ฯพณฯ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พันโทสนั่น ขจรประศาสน์) ได้ไปตรวจราชการในท้องที่จังหวัดกำแพงเพชร เกี่ยวกับการบุกรุกทำลายป่าในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าคลองวังเจ้าและป่าคลองสวนหมาก ท้องที่อำเภอคลองลานและอำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 2531พร้อมบันทึกสั่งการให้ดำเนินการสำรวจพื้นที่ดังกล่าวเพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ ซึ่งคณะกรรมการป้องกันอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ จังหวัดกำแพงเพชร ได้ประชุมเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2531มีมติเห็นสมควรกำหนดบริเวณป่าดังกล่าวเป็นอุทยานแห่งชาติ เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสภาพธรรมชาติให้อยู่คงเดิม

          ส่วนอุทยานแห่งชาติได้มีหนังสือด่วนที่สุดที่ กษ. 0713/1499 ลงวันที่ 20 ธันวาคม 2531 เสนอกรมป่าไม้มีคำสั่งที่ 1914/2531 ลงวันที่ 21 ธันวาคม 2531 ให้นายวิฑูรย์ อุรัชโนประกร นักวิชาการป่าไม้ 4 ไปทำการสำรวจจัดตั้งป่าบริเวณดังกล่าวและพื้นที่ใกล้เคียงในท้องที่จังหวัดตากเป็นอุทยานแห่งชาติ ผลการสำรวจตามหนังสืออุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า ที่ กษ. 0713(วจ)/11 ลงวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2532 รายงานว่าพื้นที่ป่าคลองวังเจ้า ป่าคลองสวนหมาก จังหวัดกำแพงเพชร ได้ประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติ ตามกฏกระทรวงฉบับที่ 488 (พ.ศ. 2515) ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 89 ตอนที่ 175 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2515 และป่าประดาง-วังเจ้า อำเภอเมืองตาก จังหวัดตากได้ประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติตามกฏกระทรวงฉบับที่ 10 (พ.ศ. 2507) ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 81 ตอนที่ 116 ลงวันที่ 8 ธันวาคม 2507 มีสภาพภูมิประเทศ เป็นป่าต้นน้ำลำธาร มีจุดเด่นทางธรรมชาติที่สวยงามเหมาะสมจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ
ขณะนี้ส่วนอุทยานแห่งชาติ กำลังดำเนินการตามขึ้นตอนต่าง ๆ เพื่อประกาศจัดตั้งบริเวณป่าคลองวังเจ้า และป่าคลองสวนหมาก ในท้องที่ตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอคลองลาน ตำบลลานดอกไม้ ตำบลโกสัมพี ตำบลบ่อคำ อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร และป่าประดาง-วังเจ้า ในท้องที่ตำบลเชียงทอง ตำบลหนองบัวใต้ อำเภอเมือง จังหวัดตาก เนื้อที่ประมาณ 486,875 ไร่ ให้เป็นอุทยานแห่งชาติ ตาม พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504

          ปัจจุบันอุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้าได้ประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติแจ้งในปี พ.ศ. 2533 โดยได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 107 ตอนที่ 158 ลงวันที่ 29 สิงหาคม 2533 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 63 ของประเทศ

จุดเด่นที่น่าสนใจ

น้ำตกวังเจ้า เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ของคลองวังเจ้า แนวเขตจังหวัดตาก-กำแพงเพชร เป็นน้ำตกชั้นเดียวไหลทิ้งตัวในแนวตั้งฉากกับพื้นโลก มีความสูงประมาณ 60 เมตร ความกว้าง 100 เมตร ถือเป็นน้ำตกขนาดใหญ่ ห่างจากถนนพหลโยธิน 29 กิโลเมตร อยู่บนถนนวังเจ้า-โล๊ะโค๊ะ กม.ที่ 29 การเดินทางไปสะดวกสบาย

ปากคลองนาคีรี เป็นแก่งน้ำตามธรรมชาติที่สวยงามไหลผ่านโขดหินแกรนิตที่ขาวสะอาดสะท้อนแสง เป็นจุดบริเวณที่คลองนาคีรีไหลมารวมกับคลองวังเจ้า เป็นแก่งน้ำตามธรรมชาติที่สวยงามไหลผ่านโขดหินแกรนิตที่ขาวสะอาดสะท้อนแสง เป็นจุดบริเวณที่คลองนาคีรีไหลมารวมกับคลองวังเจ้า

น้ำตกสมอกล้วย เป็นน้ำตกขนาดกลาง แต่มีลักษณะเด่นสวยงามเฉพาะตัว มีทั้งหมด 5 ชั้น ชั้นที่ 1 มีความสูงประมาณ 40 เมตร ทิ้งตัวลงมาในแนวดิ่ง ส่วนชั้นอื่น ๆ มีความสูงแตกต่างกันไป เป็นน้ำตกที่มีสีบุษราคัม มีลักษณะสวยงามแฝงด้วยความน่ากลัวอยู่ห่างจากน้ำตกวังเจ้า 1.5 กิโลเมตร เดินทางได้สะดวก

น้ำตกห้วยเต่าดำ เป็นน้ำตกขนาดใหญ่มีทั้งหมด 3 ชั้น แต่ละชั้นมีความสูงมากกว่า 200 เมตร โดยเฉพาะชั้นที่ 3 มีความสูงประมาณ 270 เมตร มีความสูงรวมกันประมาณ 600 เมตร ชั้นที่ 3 ทิ้งตัวในแนวตั้งฉาก สวยงามมาก เป็นน้ำตกของห้วยเต่าดำที่ยิ่งใหญ่

โป่งน้ำร้อน เป็นบ่อน้ำร้อนที่ผุดมาจากใต้พื้นดิน อยู่ห่างจากน้ำตกห้วยเต่าดำประมาณ 1.5 กิโลเมตร มีพื้นที่ประมาณ 1 ไร่ เป็นโป่งน้ำที่สัตว์ป่าชอบมาอาศัยอยู่ เช่น หมูป่า เก้ง กวาง เป็นต้น อุณหภูมิประมาณ 50 - 70 เอศาเซลเซียส

เขากระดาน เป็นหน้าผาของเขาเต่าดำ อยู่ใกล้น้ำตกเต่าดำมีลักษณะเหมือนมีคนเอากระดานมาเรียงต่อกันเป็นหน้าผาสูงขึ้นประมาณ 300 เมตร เป็นจุดเด่นเฉพาะตัว

ผากลม เป็นหน้าผาสูงชันทุกด้าน 360 องศา มีลักษณะเหมือนเอาแท่งดินสอขนาดใหญ่มาปักไว้บนดิน มีลักษณะเด่นงดงามมาก แต่การเดินทางต้องใช้วิธีเดินเท้า อยู่ห่างจากน้ำเข้ารูประมาณ 3 กิโลเมตร

น้ำเข้ารู เป็นชื่อที่ชาวเขาใช้เรียกชื่อบริเวณหนึ่ง ที่มีลักษณะตรงตัว คือ ลำห้วยโล๊ะโค๊ะไหลลงมาถึงบริเวณนี้จะมุดหายเข้าไปในภูเขา เป็นระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร แล้วไปโผล่อีกด้านหนึ่งของภูเขาจึงเรียกบริเวณนี้ว่า “น้ำเข้ารู”

โป่งแก๊ส เป็นบ่อน้ำร้อนขนาดเล็ก มีแก๊สกำมะถันและควันไอน้ำขึ้นมาด้วย เป็นแหล่งที่มีสัตว์ป่าชุกชุม

ถ้ำเขาพนัง เป็นถ้ำขนาดใหญ่อยู่ริมคลองสวนหมาก เป็นถ้ำหินงอกหินย้อยสวยงามมาก มีความลึกจากปากถ้ำประมาณ 100 เมตร
ถ้ำนาและถ้ำเทพพนม เป็นถ้ำขนาดใหญ่ ที่อาศัยของค้างคาวจำนวนมาก มีสภาพคล้ายถ้ำเขาพนัง

นอกจากนี้ ยังประกอบด้วยจุดเด่นทางธรรมชาติ โดยเฉพาะถ้ำและหน้าผาอีกเป็นจำนวนมาก ที่มีลักษณะสวยงามแตกต่างกันออกไป

ลักษณะภูมิประเทศ

สภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน แนวเขาวางตัวในทิศเหนือ-ใต้ เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาถนนธงชัย มีที่ราบอยู่ทางตอนกลางพื้นที่ 2 แอ่งด้วยกัน ซึ่งมีลักษณะเป็นอ่างกะทะขนาดเล็ก พื้นที่ 2,000 - 5,000 ไร่ แนวเทือกเขาที่สำคัญ คือ เขาเย็น เขาเต่าดำ เขาตาดรูปไข่ เขาหมี ดอยบางสูง เขาบางจะเล ฯลฯ มียอดเขาเย็นที่อยู่ทางทิศตะวันตกของพื้นที่สูงที่สุด มีความสูง 1,898 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง ความสูงของพื้นที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 300 - 2,000 เมตร

ลักษณะภูมิอากาศ

สภาพภูมิอากาศได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้มี 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ - เดือนพฤษภาคม ฤดูฝน ระหว่างเดือนมิถุนายน - เดือนพฤศจิกายน ฤดูหนาว ระหว่างเดือนธันวาคม - เดือนมกราคม

พันธุ์ไม้และสัตว์ป่า

สภาพป่าประกอบด้วยป่าเบญพรรณ ป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าสน และป่าเต็งรัง มีพันธุ์ไม้ ได้แก่ ไม้สัก แดง ประดู่ มะค่าโมง ตะเคียน ตะแบก เสลา ชิงชัน มะเกลือ ยาง สมพง พลอง ไม้ก่อต่าง ๆ สนสองใบ สนสามใบ เหียง เต็ง รัง เป็นต้น

สัตว์ป่าที่พบเห็นได้แก่ เลียงผา ช้าง กวาง เก้ง กระจง หมูป่า หมี หมูหริ่ง เสือ ลิง ค่าง ชะนี กระต่าย กระรอก เป็นต้น และนกนานาชนิด ได้แก่ นกเงือก นกกาหัง นกแว่น พญาลอ ไก่ฟ้าหลังเทา ไก่ป่า เป็นต้น

การเดินทาง

1. เส้นทางที่ 1 จากจังหวัดกำแพงเพชร ไปจังหวัดตากตามถนนสายเอเซีย (A1) ถึงสี่แยกตลาดวังเจ้าแยกซ้ายไปทางบ้านนาโบสถ์ ประมาณ 3 กิโลเมตร ถึงแยกเด่นคา แยกซ้ายไปทางบ้านหนองแดนถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า ระยะทางประมาณ 28 กิโลเมตร ทางลาดยาวประมาณ 21 กิโลเมตร ทางลูกรัง 7 กิโลเมตรสามารถเดินทาง โดยรถยนต์เข้าอุทยานแห่งชาติได้สะดวกตลอดทั้งปี

2. เส้นทางที่ 2 จากจังหวัดกำแพงเพชร ไปจังหวัดตากตามถนนสายเอเซีย (A1) ก่อนถึงสี่แยกบ้านวังเจ้า ประมาณ 500 เมตร แยกซ้ายมือไปบ้านโล๊ะโค๊ะ ผ่านบ้านหนองแดนถึงที่ทำการระยะทางรวมประมาณ 28 กิโลเมตร ทางลาดยาวประมาณ 21 กิโลเมตร ทางลูกรัง 15 กิโลเมตร สามารถเดินทางโดยรถยนต์เข้าอุทยานแห่งชาติได้สะดวกตลอดทั้งปี

บริการที่พัก

บริเวณที่ทำการอุทยานแห่งชาติ มีบ้านพัก และสถานที่กางเต็นท์โดยนักท่องเที่ยวต้องเตรียมเต็นท์และอาหารมาเอง ติดต่อขอทราบรายละเอียดได้ที่อุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า ตู้ ปณ.69 ปณจ.กำแพงเพชร 62000 หมายเลขโทรศัพท์ 055 - 719318 หรือที่ฝ่ายบริการบ้านพัก ส่วนอำนวยการ สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้ กรุงเทพฯ โทร. 5797223 ,5795734 หรือ โทร. 5614292-4 ต่อ 724,725 หรือ ติดต่อที่อุทยานแห่งชาติโดยตรง